Innoveren als team? Werk aan de psychologische veiligheid!

Geen innovatie zonder creativiteit. Geen creativiteit zonder psychologische veiligheid.

 

 

Om het volle potentieel van innovatie te kunnen benutten, moet er gewerkt worden aan de psychologische veiligheid binnen teams en organisaties. Psychologische veiligheid is het door het team gedeelde geloof dat het veilig is om interpersoonlijke risico’s te nemen. Er is een directe relatie tussen een psychologisch veilig klimaat en de prestaties van de groep. (Edmondson 1999)

 

inoveren-als-een-team-actiefoto.JPG

Een veilig klimaat zorgt ervoor dat teams beter leren uit fouten, een hoger niveau vanbetrokkenheid kennen, er minder risico zit in het aanbrengen van nieuwe ideeën en er een constructief conflictmanagement heerst, allemaal elementen die een positieve impact hebben op creativiteit en innovatie. Als er geen veilig klimaat is, dan valt de communicatie stil en bijgevolg ook de effectieve teamwerking.

Veiligheid is dus één van de belangrijkste factoren voor de creatieve output van een team. Het draait om het durven delen van informatie en ideeën, zonder het gevoel te hebben ervoor gestraft of uitgelachen te kunnen worden.

Iemand die dat goed begrepen heeft is Frank Van Massenhove, voorzitter van de Federale Overheidsdienst Sociale Zekerheid, die met zijn team de stap maakte naar een creatievere organisatie. Hij begreep goed dat psychologische veiligheid cruciaal was om het opzet te doen slagen. Eén van de heel concrete zaken die hij deed was een heldere afspraak maken en zich er consistent naar gedragen, namelijk: “Als jullie het goed doen, gaan we zeggen dat jullie het schitterend gedaan hebben en als het niet goed is, gaan we zeggen dat de baas een verkeerde beslissing heeft genomen.”

 

Merk ook hoe in deze uitspraak het groepsgevoel benadrukt wordt (als JULLIE het goed doen) en bij een mislukking naar het idee/project verwezen wordt (als HET niet goed is). Een eenvoudige gedragsregel als deze kan een heel verschil maken en creativiteit losmaken, omdat mensen zien en vooral voelen dat het oké is om ideeën en informatie te delen, dat het goed is om initiatief te nemen en te experimenteren, want mocht het niet lukken, dan ben je toch beschermd. Een eenvoudige regel, maar daarom niet eenvoudig toe te passen. Het vereist immers een consequent, authentiek en voortdurend veiligheidsbevorderend gedrag van de leidinggevende en het team.

 

 

Wat kan je als leider doen om een veilig klimaat te creëren in het team waarmee je samenwerkt? We geven een vijftal denkpistes mee: 

1. RUIMTE GEVEN I.P.V. CONTROLEREND OP TE TREDEN

Als leidinggevende bepaal je de richting die het team uit moet gaan. Zo hoort het ook. Wanneer je echter ook gaat bepalen hoe dat moet gebeuren en wat je medewerkers dagelijks moeten doen, dan ervaren ze geen enkele vorm van autonomie en zullen ze niet gemotiveerd zijn om met ideeën te komen. Bij elke suggestie van een klant zullen ze hun schouders ophalen en wachten tot de baas hen zegt wat er moet gebeuren.

Geef ruimte aan je team. Dat kan bijvoorbeeld in de vorm van tijd en budget. Nog belangrijker is dat je ze ook beslissingsvrijheid geeft binnen de vastgelegde kaders. Zo weten je mensen dat ze gerust met creatieve voorstellen kunnen komen en je helpen de doelen te halen die je vooropgesteld hebt.

2. COGNITIEF ZELFVERTROUWEN TONEN

Medewerkers moeten het gevoel hebben dat je competent bent en kennis van zakenhebt, want dat geeft hen vertrouwen. Dit wil niet zeggen dat je kost wat kost de meeste kennis of expertise moet bezitten om leider te zijn. Wel voldoende om de juiste beslissingen te nemen en vooral te weten dat je niet alles weet en dus steeds blijft openstaan voor andere inzichten en ideeën.

3. GROEPSCOHESIE BEVORDEREN

Groepscohesie heeft te maken met onderlinge betrokkenheid tot elkaar en tot de doelen van het team. Alles start met een gemeenschappelijke visie en daarna is continue dialoog extreem belangrijk. Je doel is om goed en effectief samen te werken en gemotiveerde mensen in je team te hebben die zelf met ideeën komen. Mensen die óók luisteren en verder bouwen op ideeën van anderen en samenwerken om een idee te realiseren. Constructief feedback geven aan elkaar is daarom een belangrijke vaardigheid. Je wil immers dat mensen gemotiveerd blijven om mee te werken. Dat bereik je niet door te zwijgen als iets niet goed genoeg is, maar wel door elkaar er professioneel op aan te spreken.

4. RESPECT & WAARDIGHEID TONEN

Goede feedback geven is ook een basisvoorwaarde voor wederzijds respect. Zwijgen over iets waar je moeite mee hebt en er vervolgens over klagen bij je collega’s, getuigt van weinig respect voor de andere. Jaloers zijn op een idee of verwezenlijking van een ander teamlid en het proberen kleiner voor te stellen, getuigt van weinig waardigheid.

Soms moet je je oordeel kunnen uitstellen om een idee te laten groeien, om een probleem van een andere kant te bekijken, om mensen te laten uitpraten. Dat wil niet zeggen dat je geen mening mag hebben. Het betekent wel dat je de ander de ruimte geeft om zijn of haar verhaal te doen en zelf ook de tijd neemt om erover na te denken. En daarna je mening durft aan te passen wanneer je inzichten veranderen.

5. Open en aanspreekbaar zijn

Verborgen agenda’s zijn funest voor een team. Als de neuzen niet in dezelfde richting staan, dan zullen er gaandeweg obstakels op de weg komen. Prioriteiten zullen verwateren, de samenwerking zal vertroebelen en mensen zullen zich onveilig voelen in een omgeving die niet meer duidelijk is. De teamleden moeten elkaar hierop kunnen aanspreken en de leider er attent op maken. Wanneer mensen beter begrijpen wat anderen weten, geloven, verkiezen en waar ze gevoelig aan zijn, dan kunnen ze beter anticiperen op het gedrag van anderen (Huber, 2010). De ander diepgaander begrijpen - empathie tonen dus - leidt tot beter leren en tot creatieve inzichten. En dat is cruciaal voor innovatie.

Door Sara Coene


 

Contacteer ons!

Benieuwd wat business creativity aan jouw organisatie kan bijdragen? Of zit je met een uitdaging en wil je ons even aan de tand voelen hoe we kunnen helpen? Contacteer ons gerust, wij komen graag op de koffie.