Dat creativiteit één van de belangrijkste vereisten is om de motor van je organisatie de komende jaren draaiende te houden, zal je wellicht niet meer verbazen. Talrijke gerenommeerde studies – waaronder nog recent deze van het World Economic Forum – onderschrijven dit met klem. Wanneer je als manager of ondernemer toekomstgericht denkt, dan heb je vast al wat losse initiatieven genomen om die creativiteit de hoogte in te stuwen. Geweldig! Maar hoe neem je die volgende stap? Hoe zorg je ervoor dat het niet bij eenmalige acties blijft? Hoe ga je creativiteit binnen je organisatie verankeren, van boven tot onder, zodat het een attitude wordt waarvan iedere medewerker op een natuurlijk manier doordrongen wordt?

Er bestaat helaas geen toverformule. Integendeel, de weg naar het creatieve walhalla is een lange en uitdagende tocht die inzicht, overtuiging en doorzetting vereist. In dit artikel geven we jou een resumé van de vijf belangrijkste bouwstenen waarop een creatieve organisatie berust. In ons boek ‘De Creatieve Organisatie’ - dat weldra op de markt komt – kan je je verder verdiepen in deze bouwstenen en geven we je ook praktische tips mee. Hieronder lichten we alvast een tipje van de sluier op: 

1. Schenk vertrouwen en vertrouw in jezelf

De meeste mensen beschouwen zichzelf niet als uitermate creatief en gaan zich daar ook naar gedragen. Het gevoel van ‘mijn idee of oplossing zal toch wel niet goed genoeg zijn’ mondt uit in een gebrek aan creatief zelfvertrouwen. Gevoed door een onderwijssysteem dat voornamelijk geënt is op het reproduceren van kennis, kiemt dit gevoel reeds in de prille kindertijd. En helaas hoort creativiteit – of elke uiting ervan – in werkelijkheid ook maar zelden tot de evaluatiecriteria van medewerkers in een professionele omgeving.  

De meeste mensen beschouwen zichzelf niet als uitermate creatief en gaan zich daar ook naar gedragen.

Een mes dat dus duidelijk langs twee kanten snijdt: medewerkers moeten enerzijds hun creativiteit durven tonen én anderzijds ook kunnen benutten. Het komt er bijgevolg als leidinggevende op neer dat je op meerdere fronten tegelijk zal moeten werken:

  • Op niveau van de individuele medewerker
    Zorg dat hij zijn creatief zelfvertrouwen vindt of herwint. Een eenvoudige creativiteitstraining kan al wonderen doen, maar betrek aansluitend je werknemers in een creatieve uitdaging. Dat hoeft niet meteen over een groot innovatieproject te gaan, het creatief zoeken naar een kleine verbetering in de dagdagelijkse operationele activiteiten zal z’n effect niet missen. Creativiteit is besmettelijk en de ervaring leert ons dat de medewerkers met initieel de meeste weerstand vaak de grootste ambassadeurs worden.
  • Op teamniveau
    Hier is het vooral kwestie om psychologische veiligheid te bieden. Teamleden moeten het gevoel krijgen dat risico’s nemen - en dus ook falen - best OK is en niet afgestraft wordt. Als leidinggevend ga je op zoek naar een balans tussen ruimte geven, de groepscohesie bevorderen, respect en waardigheid tonen en tenslotte ook open en aanspreekbaar zijn voor alle teamleden.
  • Op organisatie/managementniveau
    Ook hier is het van cruciaal belang te tonen dat fouten maken niet wordt afgestraft en dat het uitproberen van nieuwe dingen wordt aangemoedigd. Leer op een constructieve manier feedback geven en trap niet in de val van telkens ‘een schuldige’ te zoeken en aan te wijzen wanneer er iets fout is gelopen. Beloon je medewerkers voor hun openheid en eerlijkheid wanneer ze een fout toegeven en wees niet bang om zelf over je mislukkingen te vertellen.

2. Sta open voor alles wat nieuw is

Angst voor het nieuwe en bijgevolg het vasthouden aan tradities en regeltjes – ook al zijn die soms hopeloos verouderd – is wellicht één van de grootste vijanden van de creativiteit. Voor heel wat managers is het niet makkelijk om de strakke teugels even los te laten, de controle wat uit handen te geven en met een open geest te kijken naar alles wat nieuw is. En toch is het zo broodnodig. Het is een tegenstrijdigheid van jewelste: we verkondigen met brio hoe belangrijk we creativiteit wel vinden, maar als puntje bij paaltje komt zijn we er eigenlijk bang van. Het maakt ons onrustig en onzeker.

Voor heel wat managers is het niet makkelijk om de strakke teugels even los te laten, de controle wat uit handen te geven en met een open geest te kijken naar alles wat nieuw is.

Die openheid geldt trouwens niet alleen op managementniveau. Ook individuele medewerkers en teams moeten hun comfortzone durven verlaten bij het zoeken naar oplossingen of bij het ontwikkelen van nieuwe producten, diensten, procedures, etc. Even over het muurtje durven kijken om inspiratie te zoeken in andere sectoren en culturen is daarbij een sterke aanrader. Kortom, weg van de gebaande paden, weg met de vooroordelen en vooral niet bang zijn om samen het koude water in te springen.

3. Bepaal je doelstellingen en blijf koersvast

De eerste vereiste om mensen als één blok achter je veranderings- of innovatieproject te krijgen, is het creëren van een goede missie en visie. Waar wil je naartoe met de organisatie? Wat zijn de doelstellingen en welke belangrijke waarden wil je daarbij niet uit het oog verliezen? Laat dit vooral geen top-down verhaal worden. Betrek je mensen hierin, zowel op organisatorisch- als op teamniveau. Maar ook op individueel niveau kan je medewerkers laten nadenken over hun persoonlijk businessmodel en wat dit betekent binnen de organisatie of het team waarvan ze deel uitmaken. Draagvlak creëren, daar draait het om.

 

 Laat je missie en visie vooral geen top-down verhaal worden. Draagvlak creëren, daar draait het om.

Maak die doelstelling ook voelbaar en zorg dat alle medewerkers ervan doordrongen zijn. En leg de lat gerust hoog genoeg. Te vage en te lage doelstellingen sporen mensen niet echt aan om hun creatief potentieel ten volle in te zetten. Eis kwaliteit en durf ook verantwoording vragen wanneer de afspraken niet zijn nagekomen. En tot slot: blijf consistent en leg zelf verantwoording op tafel waarom je bepaalde beslissingen neemt. Zorg daarbij dat ze altijd binnen het kader van de doelstellingen vallen.


4. Bied ondersteuning in het hele proces

We horen wel eens zeggen: “Ideeën zijn er genoeg, maar er gebeurt nauwelijks iets mee.” Dat is uiteraard erg jammer. Creativiteit is een proces dat niet eindigt bij het genereren van ideeën. Ideeën moeten landen en daadwerkelijk een verandering of innovatie teweeg brengen. Zo niet zal het oorspronkelijke enthousiasme snel omslaan in apathie en negativisme. Geef medewerkers dus de kans om hun ideeën ook vorm te geven. Biedt hen een structuur aan die dat toelaat en zorg voor een professionele begeleiding van het creatief proces.

Ondersteuning betekent ook dat je als organisatie een klimaat zal moeten creëren dat creativiteit ademt. Zo wordt vaak onderschat dat de ruimte waarin gewerkt wordt een beduidende invloed heeft op het creatieve potentieel van werknemers. Een slimme kantoorruimte neemt barrières weg en bevordert ook de communicatie. 

Maar ook mentale en operationele ondersteuning zijn natuurlijk uitermate van belang. Mensen autonoom leren werken, budgettaire en logistieke ondersteuning bieden, initiatief belonen op individueel- en teamniveau, kennis stimuleren, tijd voorzien voor creativiteit en vooral zelf het goede voorbeeld geven. Kortom, een aanzienlijk palet aan werkpunten waarmee je concreet aan de slag kan. 


5. Communiceer helder en veelvuldig

Een goede interne communicatie is de olie die de motor van een organisatie vlot laat draaien. En tevens is het ook een beetje de mortel tussen de vier voorgaande bouwstenen hierboven. Maak werk van de communicatie met je medewerkers op elk niveau en in elke fase van het creatieve proces. En zorg ervoor dat ze ook tussen de medewerkers onderling nooit stilvalt.

Maak werk van de communicatie met je medewerkers op elk niveau en in elke fase van het creatieve proces.

Het scherp communiceren van de doelstellingen, en wat die betekenen op persoonlijk en teamniveau, is wellicht een eerste vereiste. Aan de hand van een stukje storytelling creëer je een reeks verhalen die mensen inspireren en motiveren. En laat die verhalen maar welig tieren binnen de organisatie. Geef je medewerkers ook de kans om zelf met verhalen te komen, train ze in het pitchen van ideeën en stimuleer ook het delen van hun kennis op zowel formele als informele manieren. 

Binnen teams die werken op veranderings- of innovatieprocessen is communicatie vaak een determinerende factor voor succes. Interpersoonlijke conflicten zijn bijvoorbeeld erg nefast, maar taakgerichte conflicten daarentegen gaan de creativiteit dan weer bevorderen. Een fragiele balansoefening die je als groepsleider best onder de knie krijgt. 

Communicatie is ook bijzonder significant bij het geven van feedback. Waarom is een idee goed of minder goed en hoe communiceer je dit op een manier dat medewerkers gemotiveerd blijven? Aan de andere kant is ook het interpreteren en terugkoppelen van die feedback belangrijk. Kortom, een transparante, respectvolle maar duidelijke communicatie is cruciaal.
 

Anno 2016 hebben heel wat organisaties de mond vol van creativiteit. Maar wat in je mond zit moet je nog doorgeslikt krijgen en dat blijkt voor vele organisaties niet altijd zo’n makkelijke klus. Met deze vijf bouwstenen, die gebaseerd zijn op de inhoud van ons boek ‘De Creatieve Organisatie’ , willen we je alvast een inzicht geven van het werk dat zal moeten verricht worden. Het is een boeiende tocht die over behoorlijk wat bergen en dalen zal verlopen, maar waarvan de bestemming meer dan de moeite loont. Meer over dit laatste in een volgende blog.




 

Contacteer ons!

Benieuwd wat business creativity aan jouw organisatie kan bijdragen? Of zit je met een uitdaging en wil je ons even aan de tand voelen hoe we kunnen helpen? Contacteer ons gerust, wij komen graag op de koffie.